Motoryka mała i duża

Motoryka mała i duża

Pojęciem tym określa się sprawność ruchową. Istnieje kilka rodzajów motoryki.

  • Motoryka duża – sprawność ruchowa całego ciała;
  • Motoryka mała – sprawność ruchowa rąk w zakresie szybkości ruchów, ich precyzji; czynności manualne niezbędne podczas samoobsługi, rysowania, pisania;
  • Motoryka narządów mowy – sprawność ruchowa narządów mowy, która decyduje o poprawności wymowy.

Ruch jest naturalną potrzebą każdego dziecka w wieku przedszkolnym. Stanowi on istotny czynnik w jego rozwoju fizycznym. Dziecko w tym wieku nie może długo skoncentrować się na jednej czynności, co powoduje konieczność częstych zmian zabaw ruchowych i ćwiczeń gimnastycznych.

Prezentowane w artykule ćwiczenia z zakresu motoryki małej i dużej mają na celu doskonalenie poszczególnych czynności ruchowych u dzieci, nabywanie przez nich zręczności, wyrabianie szybkości, zwinności i wytrzymałości.

Bardzo istotne są zabawy w parach, co pozwala na rozwijanie inwencji twórczej u dzieci, daje możliwość samo wyrażenia najpierw siebie, potem sprawdzenia własnych możliwości i porównania ich z możliwościami innych dzieci.

Ważne jest, aby po intensywnych ćwiczeniach gimnastycznych i ruchowych znalazło się miejsce na rozluźnienie mięśni, relaksację organizmu, uspokojenie i wyciszenie nagromadzonych emocji.

Należy zaznaczyć, że zaburzenia motoryki małej i dużej często występują u dzieci dyslektycznych często w połączeniu z zaburzeniami innych funkcji.

Wskazać należy, że głośne czytanie odbywa się dzięki ruchom gałek ocznych oraz uruchomieniu organów mowy. Zaburzenia w rozwoju motorycznym przejawiają się mniejszą precyzją ruchów i wolniejszym ich tempem. Chodzi tu zarówno o motorykę dużą, tj. zaburzenia koordynacji dużych grup mięśniowych, jak również o zaburzenia motoryki małej, tj. rozwoju manualnego. Tak więc zaburzony rozwój funkcji analizatora kinestetyczno-ruchowego w znacznym stopniu wpływa na obniżenie sprawności manualnej.

Dzieci o obniżonej sprawności manualnej napotykają szczególne trudności podczas przepisywania tekstu lub pisania ze słuchu. Z uwagi na wolne tempo pracy, nie nadążają za innymi dziećmi, co może często powodować u nich zaburzenia o charakterze emocjonalno-motywacyjnym (poczucie niższej wartości, brak chęci do nauki z powodu braku sukcesów, drażliwość), stanowiące podstawę do powstawania różnych trudności wychowawczych. Motoryka duża odnosi się do zręczności ruchowej całego ciała.

Dlatego tak istotne są wszelkiego rodzaju ćwiczenia motoryki dużej i małej.

Przykłady ćwiczeń motoryki dużej:

  • ćwiczenia wyprostne, mające na celu zachowanie i utrzymanie prawidłowej postawy ciała;
  • różne rodzaje zabaw rzutnych (piłka, ping- pong, badminton);
  • różne rodzaje zabaw skocznych (gra ze skakanką, gra „w klasy”);
  • ćwiczenia na równoważni o wysokości zapewniającej pełne poczucie bezpieczeństwa;
  • zabawy rytmiczne polegające na wyrażaniu ruchem muzyki, zachęcanie do swobodnej ekspresji ruchowej;
  • udział w różnego rodzaju zawodach z partnerami o zbliżonych możliwościach ruchowych, z rozwijaniem właściwej motywacji i zapobieganiem negatywnym ocenom rówieśników;
  • chodzenie po kładce bez pomocy (na płaskiej przestrzeni położyć deskę-kładkę);
  • machanie kijem lub drewnianym kołkiem w celu trafienia nieruchomego przyrządu wiszącego na wysokości ramion;
  • chodzenie na obu rękach z trzymanymi w górze nogami dziecka;
  • przeciąganie liny trzymanej przez drugą osobę przy użyciu niewielkiej siły;
  • wykonywanie skoków, chodzenie nogami po wymyślonej drabinie;
  • przeskakiwanie przez powoli kołyszącą się linę, chodzenie z podwiniętymi palcami stóp;
  • ćwiczenia tułowia, skłony  i skręty w różnych kierunkach, przód, tył, w prawo, w lewo;
  • przejście po kładce z różnymi przedmiotami w ręku;
  • zabawy i ćwiczenia kształtujące orientację w schemacie ciała( Pokaż proszę, gdzie masz oczy, gdzie masz uszy a gdzie nos. Gdzie masz ręce, gdzie masz nogi, gdzie na głowie rośnie włos- mówimy coraz szybciej, dziecko wskazuje odpowiednio oczy, uszy…)
  • zwijanie palcami stóp (apaszek, kocyków);
  • zabawy na czworaka z pokonywaniem przeszkód;
  • zabawy z piłką- toczenie piłki po podłodze przez dwoje dzieci, strzelanie do bramki, podrzuty piłki do góry, chwyt rękami w leżeniu na podłodze, dmuchanie w parach na piłkę;

Przykłady ćwiczeń motoryki małej:

  • swobodne bazgranie na dużych arkuszach papieru, flamastrami, kredkami świecowymi, pastelami
  • nawlekanie koralików, przewlekanie sznurków, tasiemek, sznurowadeł przez różne rzeczy i otwory
  • wieszanie ubranek dla lalek na sznurku i przyczepianie ich klamerkami do bielizny
  • zamalowywanie dużych powierzchni farbami grubym pędzlem dziecko stoi (nie siedzi) przy stoliku odpowiedniej do jego wzrostu wysokości
  • zamalowywanie obrazków w książeczkach do malowania
  • kalkowanie obrazków
  • obrysowywanie szablonów
  • wciskanie w tablicę korkową pinezek- wyjmowanie ich
  • zbieranie drobnych elementów (pieniążki, ziarenka, guziczki- dwoma palcami kciukiem i wskazującym, zbieranie wyżej wymienionych przedmiotów pęsetą
  • cięcie po narysowanych liniach – prostych frędzelki, – falistych serwetki
  • wycinanie najpierw prostych, potem nieco bardziej skomplikowanych kształtów z papieru kolorowego
  • ugniatanie papierowych kul i rzucanie nimi do celu
  • wykonywanie drobnych ruchów palcami: spacerowanie palcami po stole, zabawa „idzie kominiarz po drabinie”, naśladowanie gry na pianinie, odtwarzanie rytmu padającego deszczu
  • modelowanie z plasteliny, modeliny, masy papierowej najpierw kuleczek, wałeczków; później form bardziej złożonych – zwierząt, postaci ludzkich, liter
  • stemplowanie i kolorowanie
  • wydzieranie z kolorowego papieru i naklejanie wydzieranki na papier
  • rysowanie w liniach wzorów litero podobnych i szlaczków
  • strząsanie wody z palców
  • zgniatanie kartki papieru jedną ręką w małą kulkę
  • zabawy pacynką
  • przyszywanie guzików
  • szycie prostymi ściegami
  • krążenia palcami, np. jednego palca wokół drugiego nieruchomego, wokół siebie obu palców
  • ćwiczenia dłoni- wymachy, krążenia, uderzenia, pocierania, otwierania, zamykania
  • ściskanie piłeczek
  • zwijanie palcami chusteczek, apaszek
  • rysowanie patykiem po ziemi
  • faliste ruchy ramion – zabawa w przylot i odlot bocianów
  • przy wolnym chodzie ruchy rąk jak podczas pływania żabką – zabawa w naukę pływania
  • zabawa w pociągi – ruch rąk naśladuje obroty kół
  • zabawa w pranie, rozwieszanie bielizny i prasowanie
  • zabawa w gotowanie obiadu – naśladowanie wałkowania ciasta, mieszania gęstej zupy, kręcenia kranem, ubijania piany
  • rysowanie szlaczków Dennisona
  • gry w pchełki, bierki, kręgle, bilard stołowy
  • rzucanie woreczków lub piłeczek – kto dalej
  • toczenie piłki do dołka
  • przerzucanie piłki średniej wielkości z ręki prawej do lewej i podrzucanie jej raz prawą, raz lewą ręką
  • podbijanie balonika wyłącznie palcami prawej i lewej ręki
  • wypuszczanie piłeczki tenisowej z ręki w dół i próby chwytania jej w locie, samymi palcami – zanim odbije się od podłogi
  • „rysowanie” palcami w powietrzu określonego przedmiotu
  • układanie z elementów geometrycznych postaci ludzkich, zwierząt, domków itp.
  • układanie z patyczków, np. płotów